Қазіргі әлемде мемлекеттердің тұрақтылығы әскери немесе экономикалық әлеуетімен ғана емес, қоғамдық қауіпсіздікті қамтамасыз ету қабілетімен де бағаланады. Қазақстан үшін де бұл мәселе ерекше өзекті. Цифрландырудың қарқынды дамуы, халықтың урбанизациясы, көші-қон үдерістері, әлеуметтік желілердің ықпалы және трансұлттық қылмыстың жаңа түрлері құқық қорғау жүйесінің алдына бұрын болмаған міндеттер қойып отыр.

Соңғы жылдары Қазақстанда құқық бұзушылықтың сипаты айтарлықтай өзгерді. Дәстүрлі қылмыстармен қатар интернет-алаяқтық, қаржылық қылмыстар, синтетикалық есірткінің заңсыз айналымы, киберқылмыс, тұрмыстық зорлық-зомбылық және жол-көлік оқиғалары қоғамдық қауіпсіздікке тікелей қауіп төндіретін негізгі факторлардың біріне айналды. Бұл қауіптер тек құқық қорғау органдарының күшімен ғана емес, бүкіл қоғамның құқықтық мәдениетін арттыру арқылы еңсеріледі.

Осы жағдайда Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Заң және тәртіп» қағидатын мемлекеттік саясаттың негізгі бағыты ретінде айқындауы стратегиялық тұрғыдан дұрыс шешім болды. Бұл бастама жазаны күшейтуге ғана емес, құқық бұзушылықтың алдын алуға, азаматтардың заңға құрметін қалыптастыруға және қоғамдық жауапкершілікті арттыруға бағытталған.

Аналитикалық тұрғыдан қарағанда, құқық бұзушылықтардың басым бөлігі алдын алуға болатын санатқа жатады. Жол-көлік оқиғаларының едәуір бөлігі жүргізушілердің жылдамдық режимін сақтамауынан, мас күйінде көлік басқаруынан немесе қарсы қозғалыс жолағына шығуынан орын алады. Интернет-алаяқтық жағдайлары азаматтардың цифрлық қауіпсіздік талаптарын білмеуімен байланысты. Тұрмыстық жанжалдардың ауыр қылмысқа ұласуы көбіне ерте кезеңде профилактикалық жұмыстың жеткіліксіздігін көрсетеді. Демек, құқық бұзушылықтың салдарымен күресуден бұрын оның себептерін жою әлдеқайда тиімді.

Халықаралық тәжірибе де осыны дәлелдейді. Құқық үстемдігі жоғары мемлекеттерде инвестициялық тартымдылық артады, кәсіпкерлік тұрақты дамиды, азаматтардың мемлекеттік институттарға сенімі күшейеді. Ал заңның сақталуы қоғамдық тұрақтылықтың, экономикалық өсімнің және ұлттық қауіпсіздіктің негізгі шарты болып саналады.

Қазақстан үшін бүгінгі басты міндет – құқық қорғау органдарының жұмысын заманауи технологиялармен күшейте отырып, қоғамда заңға бағыну мәдениетін қалыптастыру. Бейнебақылау жүйелері, цифрлық сервистер, жасанды интеллект элементтері, профилактикалық түсіндіру жұмыстары және «нөлдік төзімділік» қағидаты құқық бұзушылық деңгейін төмендетудің тиімді құралдарына айналып келеді.

Заң және тәртіп – бұл тек полицияның немесе соттың жұмысы емес. Бұл – мемлекеттің, азаматтық қоғамның және әрбір азаматтың ортақ жауапкершілігі. Әрбір сақталған заң – бір қылмыстың алдын алу, әрбір жауапты әрекет – бір адамның өмірін сақтау, әрбір құқықтық мәдениетті азамат – мемлекеттің қауіпсіздігіне қосылған нақты үлес.

Сондықтан қазіргі жағдайда «Заң және тәртіп» қағидатын дәйекті іске асыру Қазақстанның құқықтық мемлекет ретінде нығаюына, ұлттық қауіпсіздіктің күшеюіне және қоғамның тұрақты дамуына негіз болатын маңызды стратегиялық бағыт болып қала береді.