Әлем тарихына көз жүгіртсек, ұлы мемлекеттердің тағдыры бір ғана заңдылыққа бағынғанын көреміз: заң үстемдік құрған елдер өркендеді, заң әлсіреген елдер күйреді. Бұл – мыңдаған жылдар бойы өзгермеген тарихи ақиқат.

Қазақ мемлекеттілігінің тарихы да осы қағиданы дәлелдейді. XV ғасырда Керей мен Жәнібек құрған Қазақ хандығы кездейсоқ пайда болған жоқ. Оның негізінде халықты біріктіретін ортақ тәртіп, ортақ құқықтық қағидалар жатты. Кейін Қасым хан «Қасқа жолды» енгізіп, бытыраңқы елді бір заңның төңірегіне топтастырды. Сол себепті оның тұсында Қазақ хандығы қуатты мемлекетке айналып, халықаралық деңгейде танылды.

Тарих көрсеткендей, мемлекеттің әлсіреуі сыртқы жаудан бұрын ішкі тәртіптің бұзылуынан басталады. XVII–XVIII ғасырларда қазақ қоғамындағы алауыздық, руаралық тартыс пен бір орталыққа бағынудың әлсіреуі Жоңғар шапқыншылығы кезіндегі ауыр кезеңдердің тууына себеп болды. Елдің басына күн туған шақта Тәуке хан «Жеті жарғыны» қабылдап, халықты заң төңірегіне қайта топтастыруға ұмтылды. Бұл құжат жай ғана құқықтық ереже емес, мемлекетті сақтап қалудың стратегиялық құралы болды.

Әлем тарихы да осыны дәлелдейді. Ежелгі Римнің қуаты оның әскерімен ғана емес, рим құқығымен өлшенді. Ал заңның беделі әлсіреп, мемлекеттік институттар жемқорлыққа ұшырағанда алып империяның өзі ыдырай бастады. Керісінше, заң үстемдігін берік ұстанған мемлекеттер ғасырлар бойы тұрақты дамып келеді.

Қазақстан бүгінде жаңа тарихи кезеңде өмір сүріп жатыр. Мемлекет жаңа экономикалық бағытты, цифрлық технологияларды және институционалдық реформаларды жүзеге асыруда. Бірақ кез келген жаңғырудың іргетасы – заң. Егер қоғамда заң бәріне бірдей жұмыс істемесе, ешбір реформа толық нәтиже бермейді.

Осы тұрғыдан алғанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Заң және тәртіп» қағидатын ұлттық саясаттың басты бағыты ретінде ұсынуы – тарихи сабақтан туған шешім. Бұл – тек бүгінгі қылмыспен күрес емес, келешек ұрпаққа берік мемлекет қалдырудың жолы. Өйткені тарих мемлекетті қарумен емес, әділ заңмен ұзақ сақтауға болатынын әлдеқашан дәлелдеп қойған.

Бүгінгі таңда заңға құрмет – азаматтық жауапкершіліктің өлшеміне айналуы тиіс. Әрбір сақталған жол ережесі – сақталған өмір. Әрбір адал еңбек – мемлекеттің дамуына қосылған үлес. Әрбір әділ шешім – халықтың мемлекетке деген сенімін арттырады.

Тарихтың таразысы ешқашан қателеспейді. Ол бізге бір ғана қорытынды жасатады: заңы әлсіз елдің болашағы да әлсіз болады. Ал заң үстемдік құрған мемлекет уақыттың кез келген сынағынан сүрінбей өтеді. Сондықтан «Заң және тәртіп» – бүгінгі саяси ұран ғана емес, қазақ мемлекеттілігінің ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан өміршең қағидаты.