«Заң және тәртіп» – Қазақстанның жаңа саяси мәдениетінің өзегі

Кез келген мемлекеттің саяси бағытын оның қабылдаған заңдары емес, сол заңдардың қалай орындалатыны айқындайды. Конституциясы мінсіз, заңдары озық мемлекеттер аз емес. Бірақ заң орындалмайтын жерде мемлекет әлсірейді, ал заң бәріне бірдей қолданылатын жерде қоғам нығаяды. Сондықтан бүгінгі Қазақстан үшін «Заң және тәртіп» қағидаты құқықтық ұстаным ғана емес, жаңа саяси мәдениеттің негізіне айналып келеді.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаев билікке келген алғашқы күннен бастап мемлекеттік басқарудың жауапкершілігін күшейтуге, әділдікті қамтамасыз етуге және заңның үстемдігін орнықтыруға басымдық берді. Бұл бағыт кездейсоқ таңдалған жоқ. Себебі ХХІ ғасырда мемлекеттердің бәсекеге қабілеттілігі табиғи ресурстармен ғана емес, мемлекеттік институттардың тиімділігімен, құқықтық тәртіптің сапасымен және азаматтардың мемлекетке деген сенімімен өлшенеді.

Саясаттану ғылымында мемлекеттің легитимдігі деген ұғым бар. Ол тек сайлаумен немесе мемлекеттік рәміздермен қалыптаспайды. Нағыз легитимдік азаматтың заңның бәріне бірдей қолданылатынына сенген кезде ғана пайда болады. Егер қарапайым азамат пен жоғары лауазымды тұлға заң алдында тең болса, қоғам билікке сенеді. Ал сенім бар жерде тұрақтылық болады.

Қазақстан дәл осындай саяси кезеңнен өтіп жатыр. Мемлекеттік басқару жүйесі жаңарып, қоғамдық бақылау күшейіп, мемлекеттік қызметтің ашықтығына сұраныс артып келеді. Мұндай жағдайда заңның үстемдігі мемлекеттік басқарудың басты қағидатына айналуы заңды құбылыс.

«Заң және тәртіп» қағидаты тек қылмыспен күресу дегенді білдірмейді. Бұл – инвестициялық ахуалды жақсарту, кәсіпкерлікті қорғау, азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету және мемлекеттік аппараттың жауапкершілігін арттыру. Заң үстемдігі – экономикалық өсімнің де, саяси тұрақтылықтың да негізгі шарты.

Тәуелсіздік жылдарында Қазақстан үлкен жолдан өтті. Ендігі кезеңнің басты міндеті – күшті экономиканы ғана емес, күшті құқықтық мемлекетті қалыптастыру. Бұл мақсатқа жету үшін заң бәріне ортақ болуы тиіс. Заңды құрметтеу мәдениеті мектептен, отбасынан және мемлекеттік қызметтен басталуы қажет.

Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, саяси реформалар құқықтық реформалармен қатар жүрген мемлекеттер ғана ұзақ мерзімді табысқа қол жеткізді. Керісінше, заңның беделі әлсіреген елдерде әлеуметтік тұрақсыздық күшейіп, экономикалық өсім баяулады. Бұл – саясаттағы өзгермейтін заңдылық.

Сондықтан бүгінгі Қазақстандағы «Заң және тәртіп» қағидаты – уақытша саяси науқан емес. Бұл – мемлекет пен қоғам арасындағы жаңа қоғамдық келісімнің негізі. Оның түпкі мақсаты – әр азамат өзін қауіпсіз сезінетін, заңға сенетін және өз болашағын Қазақстанмен байланыстыратын әділетті қоғам қалыптастыру.

Тарих көрсеткендей, мықты мемлекеттер күшпен емес, заңмен өмір сүреді. Қазақстанның да ұзақ мерзімді саяси табысы дәл осы қағидаттың өмірде толық жүзеге асуына байланысты

Мәліметпен бөлісу: