Заң үстемдігі – мемлекет қуатының саяси формуласы

Мемлекеттер тарихында биліктің беріктігін анықтайтын бір ғана өлшем бар. Ол – қарудың көптігі емес, табиғи байлықтың молдығы емес, тіпті экономиканың көлемі де емес. Нағыз күш – заңның беделінде. Заңы құрметтелген ел ғана тұрақты дамиды, ал заңы аяққа тапталған мемлекет қандай бай болса да, уақыт өте әлсірейді.

Бүгінгі әлемде халықаралық бәсеке жаңа деңгейге көтерілді. Енді мемлекеттер тек экономикамен емес, институттарының сапасымен жарысады. Инвестор да, кәсіпкер де, қарапайым азамат та ең алдымен бір сұраққа жауап іздейді: «Бұл елде заң бәріне бірдей жұмыс істей ме?» Егер жауап оң болса, капитал келеді, жаңа өндірістер ашылады, ғылым мен технология дамиды. Егер заң әлсіз болса, қоғамда сенім жоғалады, ал сенім жоғалған жерде даму тоқтайды.

Осы тұрғыдан қарағанда, Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Заң және тәртіп» қағидаты – Қазақстанның ішкі саясатына ғана емес, оның халықаралық беделіне де тікелей әсер ететін стратегиялық шешім. Себебі құқық үстемдігі – заманауи мемлекеттің ең маңызды саяси капиталы.

Саясаттануда «күшті мемлекет» ұғымы жиі айтылады. Алайда күшті мемлекет – азаматынан қорқатын емес, азаматы заңға сенетін мемлекет. Биліктің беделі қатаңдықпен емес, әділдікпен өлшенеді. Заңның алдында бәрі тең болған кезде ғана қоғамда тұрақтылық қалыптасады.

Қазақстан бүгінде жаңа сапалық кезеңге өтті. Экономиканы әртараптандыру, цифрлық трансформация, мемлекеттік басқаруды жаңғырту сияқты реформалардың барлығы құқықтық тәртіппен тығыз байланысты. Егер мемлекеттік аппаратта жауапкершілік болмаса, қоғамда тәртіп болмаса, ең дұрыс экономикалық бағдарламалардың өзі толық нәтиже бермейді.

Сондықтан «Заң және тәртіп» қағидатын тек құқық қорғау саласының мәселесі деп қарау – қате. Бұл – ұлттық қауіпсіздік, экономикалық тұрақтылық, саяси сенім және қоғамдық келісімнің ортақ платформасы. Оның аясында мемлекеттік қызметкер де, кәсіпкер де, жүргізуші де, студент те заң алдында бірдей жауапты болуы тиіс.

Тәуелсіз Қазақстанның келесі даму кезеңі құқықтық мемлекет құру сапасымен бағаланатын болады. XXI ғасырда елдердің бәсекелестігі табиғи ресурстар үшін емес, сапалы институттар үшін жүріп жатыр. Бұл жарыста жеңіске жетудің жалғыз жолы – заңның беделін арттыру, әділдікті қамтамасыз ету және қоғамның құқықтық мәдениетін көтеру.

Саясаттың ең биік мақсаты – халықтың мемлекетке деген сенімін қалыптастыру. Ал сенімнің ең берік іргетасы – заң. Сондықтан бүгінгі Қазақстан үшін «Заң және тәртіп» – бір кезеңнің ұраны емес, мемлекеттің ұзақ мерзімді саяси стратегиясы. Тарих дәлелдегендей, заңға сүйенген мемлекеттер ғана уақыт сынынан сүрінбей өтеді, ал заңды елемеген қоғамдар өз мүмкіндігін өздері жоғалтады.

Қазақстанның болашағы – әділ заңды құрметтейтін, жауапкершілікті жоғары қоятын және құқық үстемдігін ұлттық құндылыққа айналдырған қоғам құруда. Бұл – тек мемлекеттік саясаттың емес, ұлттың өркениеттік таңдауы.

Мәліметпен бөлісу: