Біз тарихты көбіне соғыстардың, батырлардың немесе ұлы тұлғалардың тағдыры арқылы танимыз. Бірақ тарихтың үнсіз айтатын тағы бір шындығы бар. Ешбір мемлекет бір күнде күйремейді. Оның іргесі алдымен заң әлсіреген кезде сөгіле бастайды.

Мемлекетті танк те, зымыран да бірден жеңе алмайды. Ал әділетсіздік, жауапсыздық және заңға деген құрметтің жоғалуы кез келген елді ішінен ірітеді. Бұл – Рим империясының да, көптеген ұлы державалардың да басынан өткен тарихи сабақ.

Қазақстан бүгінде жаңа даму кезеңіне аяқ басты. Біз экономикамызды жаңғыртып жатырмыз, жаңа өндірістер ашып, инвестиция тартуға ұмтыламыз. Бірақ осының бәрі бір сұраққа тіреледі: біз заңға қаншалықты сенеміз?

Егер азамат соттың әділ шешім шығаратынына сенсе, кәсіпкер еңбегінің қорғалатынына сенсе, ата-ана баласының қауіпсіздігіне сенсе – бұл мемлекеттің ең үлкен жеңісі. Өйткені сенім – ешқандай бюджетпен сатып алынбайтын стратегиялық капитал.

Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Заң және тәртіп» қағидатын мемлекеттік саясаттың басты бағыты ретінде белгілеуі осы сенімді қалыптастыруға бағытталған. Бұл бастама құқық қорғау органдарына ғана арналған міндет емес. Бұл – бүкіл қоғамның санасын өзгертетін идея.

Өкінішке қарай, біз кейде заңды өзгелер сақтауы тиіс талап ретінде қабылдаймыз. Өзімізге келгенде «бұл жолы ештеңе болмайды» деп ойлаймыз. Бірақ мемлекет дәл осындай ұсақ немқұрайлылықтан әлсірейді. Бір адамның заң бұзуы – жеке мәселе емес. Ол қоғамдағы әділдікке деген сенімге салынған сызат.

Құқықтық мемлекет полицияның көптігімен емес, заңды өз еркімен орындайтын азаматтардың көптігімен ерекшеленеді. Бұл – өркениеттің ең жоғары деңгейі. Заңнан қорыққан қоғам емес, заңды құрметтеген қоғам ғана ұзақ өмір сүреді.

Біз балаларымыздың қауіпсіз елде өмір сүргенін қалаймыз. Біз көшеде тәртіптің болғанын, соттың әділ болғанын, жемқорлықтың азайғанын қалаймыз. Бірақ мұндай қоғам өздігінен пайда болмайды. Ол әр адамның таңдауы арқылы қалыптасады.

Заң – бұл мемлекет жазған қағаз емес. Заң – халықтың бір-біріне берген уәдесі. «Мен сенің құқығыңды құрметтеймін, сен менікін құрметтейсің» деген үнсіз келісім. Сол келісім сақталған жерде бейбітшілік бар. Сол келісім бұзылған жерде тұрақсыздық басталады.

Бүгінгі Қазақстанның алдында үлкен мүмкіндік тұр. Ол – заңды ұлттық мінездің бір бөлігіне айналдыру. Егер біз осыны жүзеге асыра алсақ, онда «Әділетті Қазақстан» идеясы жай ғана саяси ұран емес, келер ұрпаққа қалатын тарихи мұра болады.

Өйткені мемлекетті ғимараттар емес, заң ұстап тұрады. Ал заңды мемлекет емес, оны құрметтейтін халық сақтайды