Қазақстан мен Әзербайжан Каспий теңізінің түбі арқылы өтетін суасты талшықты-оптикалық байланыс желісін тартып, өз телекоммуникация жүйелерін алғаш рет өзара байланыстырды. Жобаның салтанатты іске қосылуына Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Әзербайжан Республикасының Президенті Ильхам Әлиев қатысты. Жаңа инфрақұрылым Азия мен Еуропа арасында деректер жеткізетін қосымша бағыт ашып, Қазақстанның халықаралық цифрлық транзиттегі рөлін күшейтеді.
Транскаспий ТОБЖ-сі Қазақстанның Қытайға шығатын құрлықтағы желілерін Әзербайжанның инфрақұрылымымен, ары қарай Кавказ бен Еуропа желілерімен тоғыстырады. Осылайша, халықаралық трафикті өткізу мүмкіндігін кеңейтетін және қолданыстағы байланыс арналарын сақтандыратын жаңа бағыт қалыптасады.
Бұл желінің іске қосылуы Қазақстан үшін халықаралық байланыс орнықтылығының артуын және ғаламдық желіге шығу бағыттарының әралуандығын білдіреді. Балама маршруттың болуы байланыс операторларына деректер ағынын икемді бөлуге және жекелеген бағыттарға тәуелділікті азайтуға жол ашады. Ал аймақ үшін жоба халықаралық цифрлық инфрақұрылымға қосылудың және Азия мен Еуропаның ірі нарықтары арасындағы транзитті дамытудың қосымша мүмкіндіктерін жасайды.
Суасты кабеліне 64 оптикалық талшық орналастырылған. Желінің жобалық өткізу қабілеті 400 Тбит/с-тан асады. Бұндай қуат қоры деректер тасымалын арттыруға және жоғары жылдамдық пен сенімді байланысты талап ететін сервистерді дамытуға берік негіз болады.
Сонымен қатар жаңа бағыт Қазақстанда деректер өңдеу орталықтарын (ДӨО), бұлтты платформаларды және жасанды интеллектке арналған есептеу қуаттарын орналастыру мүмкіндігін арттырады. Халықаралық технологиялық компаниялар үшін сыйымды байланыс арналарының болуы мен сигнал кідірісінің төмендігі — алаң таңдауда және шетелдік клиенттерге қызмет көрсетуде басты шарттардың бірі. Уақыт көрсеткіштеріне сүйенсек, Ақтау — Ыстанбұл бағытындағы сигнал кідірісі небәрі 34 миллисекундты құрайды.
Халықаралық байланыс деңгейін арттыру Қазақстанға деректер транзитін арттырып қана қоймай, оларды сақтау мен өңдеу бойынша дербес қызметтерін де дамытуға жағдай жасайды. Бұл отандық технологиялық компаниялардың сыртқы нарықтарда жұмыс істеуіне жол ашып, елдің цифрлық инфрақұрылымға инвестиция тарту тартымдылығын арттырады.
Болжамға сәйкес, жаңа бағыттың арқасында транзиттік трафик көлемі екі еседен астам өсіп, таяу жылдары 21,6 Тбит/с-қа жетуі мүмкін.
2025 жылы белсенді жұмыстар басталғаннан кейін желіні іске қосқанға дейін екі жылдан аз уақыт өтті. Жобаны жүзеге асыру үшін теңізде зерттеулер жүргізіліп, маршрут кеме қатынасы, әскери және мұнай-газ қызметінің ерекшеліктері ескеріле отырып келісілді, сондай-ақ Каспий теңізінің түбіне кабель төсеудің техникалық күрделі жұмыстары орындалды.
Каспий теңізі арқылы өтетін талшықты-оптикалық байланыс желісінің іске қосу – екі ел президенттерінің қолдауымен жүзеге асқан ортақ жоба және Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы стратегиялық серіктестікті нығайтудың нақты дәлелі.
ҚР Жасанды интеллект жіне цифрлық
даму министрлігінің баспасөз қызметі
Казахстан и Азербайджан запустили Транскаспийскую волоконно-оптическую линию связи
Казахстан и Азербайджан впервые соединили свои телекоммуникационные сети подводной волоконно-оптической линией через Каспийское море. Запуск состоялся при участии Президента Республики Казахстан Касым-Жомарта Токаева и Президента Азербайджанской Республики Ильхама Алиева. Новая инфраструктура открывает дополнительный маршрут передачи данных между Азией и Европой и укрепляет роль Казахстана в международном цифровом транзите.
Транскаспийская ВОЛС соединяет наземные сети Казахстана, имеющие выход в Китай, с инфраструктурой Азербайджана и далее — с сетями Кавказа и Европы. Таким образом, формируется новый маршрут, расширяющий возможности передачи международного трафика и резервирования действующих каналов связи.
Для Казахстана запуск линии означает повышение устойчивости международной связи и диверсификацию выходов в глобальную сеть. Наличие альтернативного маршрута позволяет операторам гибче распределять потоки данных и снижать зависимость от отдельных направлений. Для региона проект создает дополнительные возможности подключения к международной цифровой инфраструктуре и развития транзита между крупнейшими рынками Азии и Европы.
В подводном кабеле размещены 64 оптических волокна. Проектная пропускная способность линии составляет свыше 400 Тбит/с. Такой запас мощности создает основу для роста передачи данных и развития сервисов, требующих высокой скорости и надежности соединения.
Новый маршрут также расширяет возможности для размещения в Казахстане дата-центров, облачных платформ и вычислительных мощностей для искусственного интеллекта. Для международных технологических компаний доступность емких каналов связи и низкая задержка сигнала являются важными условиями выбора площадок и обслуживания зарубежных клиентов. По представленным техническим параметрам, задержка на маршруте Актау — Стамбул составит 34 миллисекунды.
Развитие международной связности создает условия для того, чтобы Казахстан наращивал не только транзит данных, но и собственные услуги по их хранению и обработке. Это расширяет возможности отечественных технологических компаний для работы на внешних рынках и повышает привлекательность страны для инвестиций в цифровую инфраструктуру.
Согласно прогнозу, благодаря появлению нового направления объем транзитного трафика может увеличиться более чем вдвое и достичь 21,6 Тбит/с в ближайшие годы.
С начала активных работ в 2025 году до запуска линии прошло менее двух лет. Реализация проекта потребовала проведения морских изысканий, согласования маршрута с учетом судоходства, военной и нефтегазовой деятельности, а также выполнения технически сложной укладки кабеля по дну Каспийского моря.
Запуск Транскаспийской ВОЛС стал результатом совместной работы двух стран при поддержке глав государств и практическим шагом в развитии стратегического партнерства Казахстана и Азербайджана.
Пресс-служба Министерства искусственного
интеллекта и цифрового развития РК