Цифрлық отбасы картасы қазақстандықтардың табысын, мүлкін, көлігін және несие міндеттемелерін ескеріп, отбасыларды әлеуметтік әл-ауқатына қарай бес санатқа бөледі.
Қазақстанда отбасының әлеуметтік әл-ауқатын анықтау кезінде тек ай сайынғы табыс көлемі ғана емес, оның меншігіндегі баспана, көлік, жер телімі, кәсіпкерлік қызметі және несие міндеттемелері де ескеріледі. Осы көрсеткіштердің барлығы Цифрлық отбасы картасы арқылы сараланып, әр отбасының материалдық жағдайы мен әлеуметтік қолдауға мұқтаждығы бағаланады. 2023 жылғы 1 қаңтардан бастап жұмыс істеп келе жатқан жүйеге 20,6 миллион қазақстандық енгізілген. Олар 6,2 миллион отбасыға біріктірілген. Отбасының әлеуметтік жағдайын анықтау үшін 59 өлшемнен тұратын сегіз негізгі бағыт қарастырылады. Олардың қатарында табыс деңгейі, тұрғын үй жағдайы, меншіктегі мүлік, көлік, жер учаскесі, кәсіпкерлік қызмет, отбасы мүшелерінің жұмыспен қамтылуы және несие бойынша берешектер бар.
Цифрлық отбасы картасы қазақстандық отбасыларды әл-ауқатына қарай бес санатқа бөледі. А санатына әл-ауқаты жоғары, В санатына тұрмысы бақуатты, С санатына жағдайы қанағаттанарлық, D санатына экономикалық тұрғыдан осал, ал Е санатына экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал отбасылар жатқызылады. Мәселен, А санатына енгізу кезінде отбасының әр мүшесіне шаққандағы табысы жеті күнкөріс минимумынан кем болмауы ескеріледі. Бұл шамамен бір адамға 350 мың теңгеге тең. Сонымен қатар отбасының меншігіндегі жылжымайтын мүлік, тұрғын үй көлемі, коммерциялық нысандар, жеке бизнес пен автокөліктер де бағаланады. Дегенмен бір пәтердің немесе көліктің болуы отбасының автоматты түрде ауқатты санатқа жататынын білдірмейді. Шешім бірнеше көрсеткіштің жиынтығына қарай қабылданады.
Сонымен бірге мемлекеттік дерекқорлардағы ескірген немесе қате ақпарат отбасының әлеуметтік санатына әсер етуі мүмкін. Мәселен, азаматтың меншігінде жоқ жылжымайтын мүлік әлі де оның атына тіркеліп тұруы, сатылған көлік туралы мәліметтің жаңартылмауы немесе қызметін тоқтатқан жеке кәсіпкерліктің ресми түрде жабылмауы ықтимал. Мұндай жағдайда отбасының нақты әлеуметтік жағдайы жүйеде дұрыс көрсетілмеуі мүмкін. Сондықтан азаматтарға өздері және отбасы мүшелері туралы мәліметтердің дұрыстығын тексеріп отырған жөн. Қате ақпаратты жылжымайтын мүлікке, көлікке немесе кәсіпкерлік қызметке жауапты мемлекеттік органдар арқылы түзетуге болады. Деректер тиісті жүйеде жаңартылғаннан кейін ақпарат Цифрлық отбасы картасына автоматты түрде түсіп, отбасының әлеуметтік әл-ауқат санаты келесі айлық есептеу кезінде қайта анықталады. Цифрлық отбасы картасының негізгі мақсаты – әлеуметтік қолдауға мұқтаж азаматтарды анықтап, оларға тиісті көмек шараларын ұсыну.
350 тысяч тенге дохода, несколько квартир и автомобиль: какие семьи в Казахстане считаются обеспеченными?
Цифровая карта семьи учитывает доходы, имущество, автомобили и кредитные обязательства казахстанцев, распределяя семьи по пяти категориям социального благополучия.
При определении социального благополучия семьи в Казахстане учитывается не только размер ежемесячного дохода, но и принадлежащие ей жилье, автомобили, земельные участки, предпринимательская деятельность и кредитные обязательства. Все эти показатели анализируются с помощью Цифровой карты семьи, которая позволяет оценить материальное положение каждой семьи и определить ее потребность в социальной поддержке.
Система функционирует с 1 января 2023 года. В нее включены 20,6 миллиона казахстанцев, объединенных в 6,2 миллиона семей. Для оценки социального положения семьи рассматриваются восемь основных направлений, включающих 59 критериев. Среди них – уровень доходов, жилищные условия, имущество в собственности, транспорт, земельные участки, предпринимательская деятельность, занятость членов семьи и кредитная задолженность.
Цифровая карта семьи распределяет казахстанские семьи по пяти категориям в зависимости от уровня благосостояния. К категории А относятся семьи с высоким уровнем благосостояния, к категории В – обеспеченные семьи, к категории С – семьи с удовлетворительным положением, к категории D – экономически уязвимые семьи, а к категории Е – семьи, уязвимые как с экономической, так и с социальной точки зрения.
Например, при отнесении семьи к категории А учитывается, что доход на каждого ее члена должен составлять не менее семи прожиточных минимумов. Это примерно 350 тысяч тенге на человека. Кроме того, оцениваются наличие нескольких объектов недвижимости, площадь жилья в расчете на каждого члена семьи, коммерческая недвижимость, собственный бизнес и дорогостоящие автомобили.
При этом наличие одной квартиры или автомобиля не означает, что семья автоматически будет отнесена к категории обеспеченных. Решение принимается на основе совокупности нескольких показателей.
Вместе с тем устаревшие или ошибочные сведения в государственных базах данных могут повлиять на социальную категорию семьи. Например, недвижимость, которая уже не принадлежит гражданину, может по-прежнему числиться на его имя. Также в системе могут оставаться не обновленные сведения о проданном автомобиле или индивидуальном предпринимательстве, деятельность которого прекращена, но официально не закрыта.
В таких случаях реальное социальное положение семьи может быть отражено в системе некорректно. Поэтому гражданам рекомендуется проверять достоверность сведений о себе и членах своей семьи. Исправить ошибочную информацию можно через государственные органы, ответственные за учет недвижимости, регистрацию транспортных средств или предпринимательскую деятельность.
После обновления данных в соответствующей государственной системе информация автоматически поступает в Цифровую карту семьи. Категория социального благополучия семьи пересматривается при следующем ежемесячном расчете.
Основная задача Цифровой карты семьи – выявлять граждан, нуждающихся в социальной поддержке, и предлагать им соответствующие меры помощи.