Заңды білу – құқықтық мәдениеттің бастауы, ал оны құрметтеу – саналы азаматтың белгісі. Қоғамдағы тәртіптің деңгейі тек қабылданған заңдардың санына емес, азаматтардың сол заңдарға деген көзқарасына байланысты.

Құқықтық мәдениет ұғымы кең. Ол адамның өз құқығын білуімен ғана шектелмейді. Өзгенің құқығын құрметтеу, қоғам алдындағы міндетін түсіну, заң талаптарына бағыну және құқық бұзушылыққа төзбеушілік таныту да осы мәдениеттің құрамдас бөлігі.

Кей жағдайда адамдар заңды тек белгілі бір мәселе туындағанда ғана іздейді. Алайда күнделікті өміріміздің өзі көптеген құқықтық қатынастардан тұрады. Еңбекке орналасу, тауар сатып алу, көлік жүргізу, мүлік рәсімдеу, әлеуметтік желіні пайдалану, қызмет алу – барлығы белгілі бір құқықтық нормалармен реттеледі.

Сондықтан азаматтардың құқықтық сауатын көтеру маңызды. Заңнан хабардар адам алаяқтықтың құрбаны болудан, өз құқығының бұзылуына жол беруден және білместікпен құқық бұзудан өзін жақсырақ қорғай алады.

Құқықтық мәдениет ең алдымен отбасынан басталады. Бала үлкендердің әрекетіне қарап өседі. Егер ата-ана қоғамдық тәртіпке, жол ережесіне, өзгенің мүлкі мен еңбегіне құрметпен қараса, бала да сол үлгіні қабылдайды.

Білім беру ұйымдарында құқықтық тәрбие жүйелі жүргізілгені жөн. Мұнда құрғақ заң баптарын жаттатудан гөрі, нақты өмірлік жағдайларды талдау тиімді. Мысалы, кибербуллинг, алаяқтық, қоғамдық тәртіп, жол қауіпсіздігі, бөтен мүлікке жауапкершілік сияқты тақырыптарды қарапайым тілмен түсіндіру жастардың қызығушылығын арттырады.

Қоғамдағы құқық бұзушылықтың алдын алуда тұрғындардың белсенділігі де маңызды. Заңсыз әрекетке көз жұма қарау – оның жалғасуына жағдай жасауы мүмкін. Сондықтан әр азамат қоғамдық қауіпсіздікке қатысты жауапкершілікті сезінуі тиіс.

«Заң мен тәртіп» қағидатының мәні де осында. Мемлекет заң үстемдігін қамтамасыз етсе, азамат заңды құрметтеп, қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінуі керек. Осындай өзара жауапкершілік болғанда ғана тұрақты құқықтық орта қалыптасады.

Қоғамда заң бәріне бірдей қолданылатынына сенім болуы аса маңызды. Әділеттілік сезімі күшейген жерде адамдар да заң талаптарына жауапкершілікпен қарайды.