Мемлекеттердің даму тарихын сараласақ, ұзақ мерзімді табысқа жеткен елдердің ортақ бір ерекшелігі бар. Олар экономикалық реформаларды ең алдымен құқықтық реформалармен қатар жүргізді. Себебі заң үстемдігі қамтамасыз етілмейінше, экономикалық өсім де, саяси тұрақтылық та, қоғамдық сенім де толық қалыптаспайды.
Қазақстан бүгінде дәл осындай кезеңді бастан өткеруде. Соңғы жылдары мемлекеттік басқару жүйесі түбегейлі өзгеруде. Экономиканы әртараптандыру, инвестициялық ахуалды жақсарту, цифрлық трансформация және мемлекеттік аппараттың тиімділігін арттыру бағытында кешенді реформалар іске асырылып жатыр. Алайда бұл реформалардың нәтижесі құқықтық тәртіптің деңгейіне тікелей байланысты.
Сондықтан Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Заң және тәртіп» қағидатын мемлекеттік саясаттың негізгі басымдығы ретінде белгілеуі стратегиялық тұрғыдан заңды шешім. Бұл бастама құқық қорғау органдарының қызметімен ғана шектелмейді. Ол мемлекеттік басқарудың барлық деңгейіне әсер ететін жүйелік қағидат.
Қазіргі кезеңде Қазақстан алдында бірнеше маңызды сын-қатер тұр. Біріншіден, цифрлық кеңістіктегі қылмыс қарқынды өсуде. Екіншіден, урбанизация қоғамдық қауіпсіздікке қойылатын талаптарды күшейтті. Үшіншіден, әлемдегі геосаяси тұрақсыздық ішкі тұрақтылықтың маңызын бұрынғыдан да арттырды. Осындай жағдайда құқықтық тәртіп ұлттық қауіпсіздіктің негізгі элементтерінің біріне айналады.
Мемлекеттік саясат тұрғысынан алғанда, «Заң және тәртіп» қағидаты үш стратегиялық міндетті шешуге бағытталған.
Біріншісі – азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Қауіпсіз орта қалыптаспайынша, ешқандай әлеуметтік немесе экономикалық реформа толық нәтижесін бермейді.
Екіншісі – мемлекеттік институттарға деген сенімді нығайту. Заң бәріне бірдей қолданылған жағдайда ғана азаматтардың мемлекетке деген сенімі артады.
Үшіншісі – тұрақты экономикалық даму үшін қолайлы құқықтық орта қалыптастыру. Заң үстемдігі инвестор үшін де, кәсіпкер үшін де, қарапайым азамат үшін де болжамды әрі тұрақты орта қалыптастырады.
Бүгінде әлемде мемлекеттердің тиімділігі олардың бюджеттік шығындарымен емес, институттарының сапасымен бағаланады. Қазақстанның да халықаралық бәсекеге қабілеттілігі құқық қорғау жүйесінің тиімділігіне, мемлекеттік басқарудың ашықтығына және заңның үстемдігіне тәуелді болады.
Осы тұрғыдан алғанда, «Заң және тәртіп» қағидаты жекелеген құқық бұзушылықтарға қарсы науқан емес. Бұл – мемлекеттік басқарудың жаңа парадигмасы. Оның негізгі мақсаты – заңды орындауды мәжбүрлеу емес, заңды сақтау қоғамның табиғи мінез-құлқына айналатын құқықтық мәдениетті қалыптастыру.
Қазақстанның ұзақ мерзімді тұрақтылығы табиғи ресурстардың көлемімен емес, мемлекеттік институттардың сапасымен айқындалады. Ал сапалы институттардың басты өлшемі – заңның үстемдігі. Сондықтан «Заң және тәртіп» қағидаты бүгінгі саяси күн тәртібінің мәселесі ғана емес, Қазақстанның XXI ғасырдағы даму моделінің өзегіне айналып отыр.