Жастар – қоғамның ең белсенді әрі болашақты қалыптастыратын үлкен күші. Бүгінгі жас ұрпақтың қандай құндылықпен тәрбиеленетіні, заңға, қоғамға және өз жауапкершілігіне қалай қарайтыны мемлекеттің келешегіне тікелей әсер етеді. Сондықтан жастардың құқықтық сауатын арттыру мен оларды заңға құрмет рухында тәрбиелеу – ортақ міндет.
Жасөспірімдік және жастық кезеңде адам қоршаған ортаның ықпалына тез бейімделеді. Достар ортасы, әлеуметтік желі, интернеттегі түрлі контент, қоғамдық пікір – барлығы жас адамның мінез-құлқына әсер етуі мүмкін. Осындай кезеңде дұрыс бағыт-бағдар берілмесе, кейбір жастар заңға қайшы әрекеттердің салдарын толық түсінбей қалуы ықтимал.
Сондықтан профилактикалық жұмыстың негізгі мақсаты – жастарды жазамен қорқыту емес, әр әрекеттің құқықтық салдары бар екенін түсіндіру. Жас адам өзінің құқығымен қатар міндетін де білуі керек.
Кейде құқық бұзушылық қарапайым әрекеттен басталады. Қоғамдық орында төбелес шығару, бөтеннің мүлкіне зиян келтіру, қорлау, буллинг, ұсақ бұзақылық, қоғамдық тәртіпті бұзу немесе интернетте жауапсыз әрекет ету кейін заңдық жауапкершілікке әкелуі мүмкін.
Соңғы жылдары жастар арасында интернет кеңістігіне байланысты қауіптер де артты. Әлеуметтік желілердегі жалған парақшалар, күмәнді ұсыныстар, заңсыз табысқа шақыратын жарнамалар, бөгде адамдардың өтінішімен банк картасын немесе жеке мәліметтерді беру үлкен мәселеге ұласуы мүмкін.
Сондықтан жастар цифрлық ортада да сақ болуы қажет. Интернеттегі әрекет те жауапкершіліктен тыс қалмайды. Әлеуметтік желідегі қорлау, жалған ақпарат тарату, басқа адамның суретін немесе деректерін рұқсатсыз пайдалану белгілі бір жағдайда құқықтық мәселеге әкелуі ықтимал.
Жастар арасындағы құқық бұзушылықтың алдын алуда отбасының орны ерекше. Ата-ана баласының кіммен араласатынына, бос уақытын қалай өткізетініне, интернетте қандай ортада жүргеніне назар аударуы керек. Алайда бақылаумен ғана шектелмей, баламен ашық сөйлесу маңызды.
Мектеп пен колледждер де құқықтық тәрбие беретін маңызды орта болып табылады. Полиция қызметкерлерімен, прокурорлармен, заңгерлермен және басқа да мамандармен өткізілетін кездесулер жастарға заң талаптарын нақты өмірлік жағдайлар арқылы түсінуге мүмкіндік береді.
